SEVAL UYSAL/RÖPORTAJ
Kafe-restoranlar 248 gündür kapalı. Nasıl geçindiklerini bilen yok!
Sadece Çamlık- Kınıklı bölgesinde 100’ün üstünde (ki 150’ye yakın olduğu söyleniyor) kafe-restoran var. Bağbaşı, Delikliçınar, Yenişehir-Servergazi bölgesindekileri de sayarsak binlerce çalışanlı bir sektör bu. Pandeminin de en çok vurduğu sektörlerden biri.
Serkan Eryılmaz Çamlık Moods Kafe’nin sahibi. 28 yıllık işletmeci, birçoğunuz onu yakından tanıyor. Ben sordum o anlattı. Hani derler ya bir sordum bin ah işittim. Eminim diğer işletmeciler de aynı dertlerden yakınacaktır.
VİRÜSÜN KAYNAĞI KAFELER Mİ?
-Ne zamandır kapalısınız?
-Tam 248 gün. 40 günlük dilimi saymazsak 6 aydır kapalıyız. O kısa dilimde biraz nefes aldık.
-Ne kadar zararınız var?
– 250 bin TL
-Bu süre içinde işletme desteği aldınız mı?
-Evet bir keresinde 1000 TL, bir keresinde 1000 TL olmak üzere toplamda 2 bin lira destek aldık. Çalışanlara 1600 TL kısa çalışma ödeneği veriliyor.
-Çalışanların işini görüyor mu bu para?
-Gördüğü söylenemez. İşin bir başka boyutu sektörde çalışanların çoğunluğu üniversite öğrencisi… Partime çalıştıkları için bu ödenekten yararlanamıyor.
TTNET BİLE 100 LİRANIN PEŞİNDE…
-Sizi en çok ne zorluyor?
-İşletme kirası, kredi borçları, tedarikçilere ödeme. Hepimiz aynı gemideyiz diyoruz ama öyle değil. Dükkan sahibi kirasını istiyor (yarım ya da tam ama istiyor) kredi borçları bekliyor, tedarikçiye ödemeler yapılmak zorunda. Adında Türk ibaresi olan TTNet bile interneti gelip kesiyor, işletmelere 100 liralık internet desteği bile vermiyor. Hepsi harıl harıl çalışıyor, kafe ve restoranlar kapalı kalıyor.
ARTIK BU YÜKÜ KALDIRACAK DURUMDA DEĞİLİZ…
-Cumhurbaşkanının açıkladığı son destek paketi 3 bin TL ve 5 Bin TL size soluk aldırır mı?
-Mümkün mü? Bu kadar borç batağındaki esnafa 3 bin 5 bin verseniz ne olur? can suyu diyelim. Bu saatten sonra esnafın yarasına merhem olacak şekilde karşılıksız hibe desteği ve tüm borçların faizsiz olarak yıl sonuna kadar ertelenmesi gerekir ki derdimize derman olsun . Çünkü esnaf artık yükü kaldıracak durumda değil! çoğu insan batmak üzere can simidi lazım.
VİRÜSÜN KAYNAĞI KAFELER Mİ?
-Bu durumdan sadece Çamlık-Kınıklı bölgesindeki işletmeleri baz alarak kaç kişi etkileniyor?
-150’ye yakın işletme var. Bir işletme en az 10 kişi çalıştırıyor. 1500 kişinin geçindirmekle yükümlü olduklarını az 4 kişiden hesaplasak, kabaca bu durumdan 5 bin kişi direkt, bir o kadar da dolaylı yoldan etkilenenler var. Görüldüğü gibi küçük bir rakam değil bu.
Sizi bir şey söyleyeyim mi? Her yer harıl harıl çalışıp, kafe ve restoranlar kapalı kalıyorsa bunun altında bir başka neden aramak lazım. Virüsün kaynağı insanların üst üste doluştuğu tıklım tıklım otobüsler, tıklım tıklım kongreler, cenazeler değil de restoran ve kafelerse, önlem olarak sürekli kafeler kapatılıyorsa bunun üzerinde düşünmek lazım. Bu yaşam tarzını dizayn etmekle ilgili…
AVRUPA MODELİ…
-Açılma konusunda Avrupa modeli konuşuluyor?
-Evet Avrupa modeli açık havayı kastediyor. Bahçe veya işletme önüne masalar konuyor. Bunu biz de yapabiliriz. Zaten önümüz yaz, birçok işletmenin de bahçesi var. Olmayan işletmenin önüne kaldırımlara masalarını koyabilir. Bir fabrikada 200- 300 kişi aynı yemekhanede maskelerini çıkarıp yemek yiyorsa, bir işletmede mesafe kontrollü niçin oturulmasın? Şimdi bütün gözümüz kulağımız 1 Haziran’da. Eğer o tarihte açılmazsak bu sektörden çok batan olur, çoğumuz borç batağındayız zaten.
HAKKIMI HELAL ETMİYORUM!
-Cumhurbaşkanı zor durumda kalan esnaftan helallik istedi, mesela siz, helal ediyor musunuz?
– Hayır etmiyorum. Helalleşme bizim Pardon filmi gibi olmamalı. Bir helalleşme olacaksa yaramıza merhem olmalı, sektörün yaraları sarılmalı. Esnaf zor durumu geçmiş batma aşamasına gelmiş, durum ortada. Biz 6 aydır kapalıyız; Üniversite civarındaki işletmeler 14-15 aydır kapalı. Çünkü üniversite kapalı, öğrenci yok! Bu işletmeler 14-15 aydır neyle geçiniyor, borçlarını, kirasını, kredisini nasıl ödüyor bilen yok.
